Linux Sık Kullanılan Komutlar (En Kapsamlı Rehber)

Giriş

Linux, sunucu yönetimi ve yazılım geliştirme dünyasında en çok kullanılan işletim sistemlerinden biridir. Terminal kullanımı başlangıçta zor görünse de, temel komutlar öğrenildiğinde sistem yönetimi çok hızlı ve verimli hale gelir.

Bu rehberde en sık kullanılan Linux komutlarını, özellikle:

  • dosya sıkıştırma (zip/unzip)
  • dosya silme (rm -rf)
  • dosya arama komutları

ile başlayarak geniş bir şekilde ele alacağız.

1. Dosya Sıkıştırma ve Açma (zip / unzip)

Dosya sıkıştırma (zip)

Bir dosyayı sıkıştırmak için:

zip dosya.zip dosya.txt

Bir klasörü sıkıştırmak için:

zip -r klasor.zip klasor_adi/

Zip dosyasını açma (unzip)

unzip dosya.zip

Belirli bir klasöre açmak için:

unzip dosya.zip -d hedef_klasor/

2. Dosya Silme (rm -rf)

⚠️ Bu komut çok güçlüdür ve yanlış kullanılırsa geri dönüşü yoktur.

Dosya silme:

rm dosya.txt

Klasör silme:

rm -r klasor_adi/

Zorla ve recursive silme:

rm -rf klasor_adi/

Açıklama:

  • -r → klasör içeriğini siler
  • -f → onay sormadan siler

3. Dosya ve Klasör Arama Komutları

find komutu

Dosya aramak için en güçlü komutlardan biridir:

find / -name dosya.txt

Belirli klasörde arama:

find /home -name "*.log"

locate komutu

Daha hızlı arama yapar:

locate dosya.txt

Veritabanı güncelleme:

updatedb

4. Dosya İçeriği Görüntüleme

cat

cat dosya.txt

less (sayfa sayfa görüntüleme)

less dosya.txt

head (ilk satırlar)

head dosya.txt

tail (son satırlar)

tail dosya.txt

Canlı log takibi:

tail -f log.txt

5. Dosya ve Klasör Yönetimi

Klasör oluşturma:

mkdir yeni_klasor

Klasör silme:

rmdir klasor_adi

Dosya oluşturma:

touch dosya.txt

Dosya kopyalama:

cp dosya.txt /hedef/klasor/

Dosya taşıma:

mv dosya.txt /hedef/klasor/

6. Sistem Bilgisi Komutları

Sistem bilgisi:

uname -a

Disk kullanımı:

df -h

Klasör boyutu:

du -sh klasor/

RAM kullanımı:

free -h

7. Süreç Yönetimi (Process Management)

Çalışan işlemler:

ps aux

Süreç öldürme:

kill PID

Zorla kapatma:

kill -9 PID

8. Yetki (Permission) Komutları

İzin değiştirme:

chmod 755 dosya.sh

Sahip değiştirme:

chown user:user dosya.txt

9. Ağ Komutları

IP adresi:

ip a

Ping testi:

ping google.com

Port kontrol:

netstat -tulnp

10. Paket Yönetimi (Ubuntu / Debian)

Paket güncelleme:

sudo apt update

Paket yükseltme:

sudo apt upgrade

Paket kurma:

sudo apt install nginx

En Çok Kullanılan Komutlar Özet

  • zip / unzip → dosya sıkıştırma
  • rm -rf → dosya silme
  • find / locate → dosya arama
  • cat / less → dosya okuma
  • chmod / chown → yetki yönetimi
  • ps / kill → süreç kontrolü

Sonuç

Linux komut satırı başlangıçta karmaşık görünse de, temel komutlar öğrenildiğinde sistem yönetimi çok daha hızlı ve verimli hale gelir.

Özellikle:

  • dosya yönetimi
  • arama komutları
  • sistem kontrolü

günlük kullanımda en çok ihtiyaç duyulan alanlardır.

Bu komutları öğrendikten sonra Linux üzerinde neredeyse her işlemi terminalden kolayca yapabilirsiniz.

Scroll to Top